Mawqifkee Puntland ka taagan tahay khilaafka Madaxda DFKMG?

Bilowgii sanadkii 2009 waxaa Soomaaliya ka dhacay isbedelo waaweyn,bilaabashadii sanadkii 2009 ay ka dhimatahay laba maalmood oo keliya waxaa is casiley Madaxweynihii Faderaalka Mudane Cabdullaahi Yusuf Axmed, 10 maalmood kadib is casilaadiisa waxaa doorashadii looga adkaadey Madaxweynihii Puntland, waxaana Puntland Madaxweynaheedi loo doortey Dr.Cabdiraxmaan Faroole, doorashada Faroole 20 casho kadib waxaa Madaxweynaha Federaalka loo doortey hogaamiyihii hore ee Islaamiyiinta Shiikh Shariif Shiikh Axmed.

Isbadalan siyaasadeed ee muddada yar dhexdeeda dhacay, ayaa waxaa barbar socdey isbedelaad kale taas oo qaybisey kuwo markii hore isku fikir ahaa, waxaana aad la isu weydiinaayey halka isbdelkaani uu cagaha dhiganaayo, iyo waxa uu ku soo kordhin karo dalka sharci darradu hareysey ee Soomaaliya.

Ka hor inta aan Shiikh Shariif loo dooran Madaxweynaha Federaalka, waxaa baaq soosaarey Madaxweynaha Puntland baaqaas oo si toos ah ugu socdey ergayga gaarka ah ee Qaramada Midoobey Ahmedou Abdallah, waxaana uu baaqaas ku caddeeyey mawqifka rasmiga ah ee Puntland ka taagan tahay shirka dib u heshiisiinta ee Jabuuti, Dr.Faroole ayaa caddeyey haddii aan Puntland talada wax laga siin in aysan khuseyn waxkasta oo shirkaas ka soo baxa.

Dhanaka kale Madaxweynaha ayaa khadka telefonka kula hadley Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti Ismaaciil Cumar Geele, waxaana Dr.Faroole uu baarlamaanka Puntland u sheegay markii uu ka dalbaanaayey in ay golaha wasiirada u ansixiyaan, in laga casumey shirka Jabuuti oo ay dhici karto in ay halkaas aadaan.

Ma dhicin in Puntland ay ku yeelato door muuqda shirkii Jabuuti, waxaana xildhibaanadii ka yimid Jamhaddii fadhigeedu ahaa Ereteria garabka Shiikh Shariif ay soo xuleen 275 Xildhibaan oo gaar loo siiyey.

Doorashadii Shiikh Shariif

Kadib markii Madaxweynaha Soomaaliya loo doortey Shiikh Shariif Shiikh Axmed, dawladda Puntland way ka aamustey kamana hadlin doorashadiisa, ma jirin wax tahniyad ah oo loo direy sidoo kale ma jirin wax diidmo ah oo la soo saarey, waxaana Puntland u muuqatay mid ka warsugeysa habka uu la yimaado Shiikh Shariif iyo sida awooda loo qaybsado.

Magacaabidii Raysalwasaaraha Federaalka

Madaxweynaha Dawladda Federaalka Shiikh Shariif ayaa la tashiyo badan kadib waxa uu Raysalwasaare u magacaabey Cumar Cabdirashiid Cali Sharmarke taariikhdu markey ahayd 13.02.2009, magacaabida Cumar ayaa aad looga soo dhaweeyey Soomaaliya gaar’ahaan Puntland, waxaana lagu xasuustaa Cumar Aabihiis Rabbi ha u naxariistee Cabdirashiid Cali Sharmarke oo door mugleh ku lahaa siyaasadda Soomaaliya sanadihii 1950 – 1969, waxaana uu ahaa nin ku cusub masraxa siyaasadeed oo aysan jirin cid ka eedsheeganaysa.

Maamulka Puntland waa soo dhaweeyey, waxaana xaflad soo dhaweyn ah lagu qabtey Caasimadda Puntland ee Garoowe, waxaana halkaas ka hadley masuuliyiin heer wasiir ah iyo guddoomiyaha gobolka Nugaal.

Hordhaca dulucda qoraalku waa mid ku filan in akhrtistuhu fahmo xaaladdu sidey ahayd bilihii u horeeyey sanadkii 2009 oo ahaa kuwii isbedelka lixaadka leh ku yimid dalka Soomaaliya.

Heshiiskii Gaalkacyo

Kulankii u horeeyey ee hogaanka sare ee Federaalka Soomaaliya iyo Dawladda Soomaaliyeed ee Puntland ay isku soo horfariistaan waxa uu ahaa 19.Augost – 23.Augost.2009 magaalada Gaalkacyo, waqtigaas Puntland waxa ay ku jirtey xaalad aad u qalafsan waxaana ka dhacay magaalada Gaalkacyo dilal aad u foolxun sida Wasiirkii warfaafinta ee Puntland rabbi ha u naxariistee Warsame Shirwac, sidoo kale waxaa Cagaaran ku dhintey qaar kamid ah askarta Booliska kadib markii ciidamo kale oo daraawiishta ah ay xabad ku fureen, Madaxweynaha Puntland oo ku sugnaa Gaalkacyo ayaa waxaa ka dhacay Gaalkacyo mid kamid ahaa dilalkii u foosha xumaa ee ka dhaca Puntland kadib markii lagu xasuuqey Masjid ku yaala Gaalkacyo wadaado tabliiq ah kuwaas oo u dhashey dalka Bakistaan isla markaana ka tirsanaa Jamaacada Tabliiqa, waxaa la dhihi karaa siyaasadda Madaxweyne Faroole xiligaas taageero ayey u baahneyd iyo wax baddala xaaladdii markaas taagneyd.

Heshiiska Gaalkacyo waxaa uu Dawladda Federaalka ka dhex abuurey in ay Puntland jirto, nabad tahay xaqna u leedahay in ay qayb ka hesho taageerada Dawladdu hesho, iyada oo hoggaanka sare ee Federaalka ay ka buuxaan kuwo aan liqi karin magaca Puntland, waxaana Cumar ku dhiiradey in uu saxiixo heshiis kaas oo ay ku colaadiyeen qaar badan oo ka mid ahaa golaha xukuumadda isla markaana kalsooni badan ka haystey hoggaanka sare.

Heshiiska Gaalkacyo waxa uu Puntland ku soo jeediyey indhaha caalamka, inkasta oo Federaalku aysan qaybin heshiiskaas oo gaarsiin meelihii loo baahnaa, haddana Dawladda Puntland waxa ay awood u heshay in ay heshiiskaas gaarsiiyaan xafiiskatsa oo wax uga xirmeen.

Khilaafkii Madaxweyne Faroole iyo Shiikh Shariif

Shir aan horey loogu balamin isla markaana aan ku talo gal ahayn ayaa waxaa Nayroobi isugu yimid Shiikh Shariif iyo Dr.Faroole taariikhdu markey ahayd 12.11.2009, shirkan ayaa ahaa mid la isku fahmiwaayey, waxaana ugu weyneyd meelaha lagu kala boodey magaca Puntland la baxdey ee ah Dawladda Puntland halka Shiikh Shariif ku dooday in uu u yaqaano Maamul Goboleed dalkuna lee yahay hal Dawladd, inkasta oo Shiikh Shariif ka gaabsadey in uu arintaas saxaafadda kala hadlo ayaa waxaa dibadda soo dhigey Madaxweynaha Puntland Dr.Faroole. Raysalwasare Cumar Cabdirashiid iyo Madaxweynaha Puntland oo isla todobaadyadaas ku kulmey Nairobi ayaa Cumar u sheegay  Madaxweynaha Puntland in aysan ahayn in uu kala hadlo heshiiskaas Shiikh Shariif heshiiskuna uu ahaa mid saxiixan caalmkuna og yahay, isla markaasna aysan jirin saxiix kale oo dawladdu kaga noqotay.

Kulan kale oo aan isagana lagu talo gelin ee uu ka soo shaqeeyey nin ka tirsan Xafiiska Raysalwasaaraha isla markaana la taliye u ah Cumar Cabdirashiid ayaa waxaa Adis-ababa isugu yimid Shiikh Shariif iyo Dr.Faroole kulankaas oo laga soosaarey baaq ah in la is afgartey isla markaana laga wada shaqeeyo heshiiskii Gaalkacyo, waxaana uu u gogol xaarey is afgaradkaas in Kenya lagu kala saxiixdo heshiis adkeynaaya kii Gaalkacyo.

Khilaafka Dawladda Federaalka iyo Mawqifka Puntland

Dawladda Puntland ee uu madaxweynaha ka yahay Dr.Cabdiraxmaan Faroole ayaan wax war ah ka soo saarin khilaafkii hareeyey Dawladda Federaalka, waxaana Madaxweynuhu uu markaas ku jirey safar isaga oo ku sugnaa Nairobi, kadibmarkii Madaxweynaha Federaalku uu ka laabtey go’aankii uu ku khilaafay dastuurka Federaalka isla markaana uu ka qaybgalay shirkii Istanbul ayaa waxaa halkaas kulan ku qaatey Shiikh Shariif iyo Dr.Faroole waxaana ay ka wada hadleen khilaafka Dawladda Federaalka.

Dhegayso marka uu ka hadlaayo Madaxweynuhu magacaaabida Raysalwasaaraha: BBC [powerpress]

Madaxweynaha Puntland oo u waramaayey warbaahinta BBC ayaa caddeeyey in markii khilaafku dhacay ay la soo xiriireen dhinacyada is haya waana ka gaabsanay ayuu yiri in aan wax ka niraahno, sidoo kale waxa uu adkeeyey in arinta loo daayo sideedi hore maamulka hadda jirana uu shaqeeyo laakiin Dr.Faroole ayaa isla waraysigiisi isku khilaafey waxaana uu ilaaway hadalkii diblumaasiyadeed ee uu isticmaaley bilowga waraysiga, isaga oo ka hadlaaya doorashada guddoomiyaha Baarlamaanka ayuu yiri “….Guddoomiyaha baarlamaanku waa furaha waa in la soo doorto qof u qalma Madaxweynahana waan ka wada hadalney, kadibna uu madaxweynuhu Rayasalwasaare soo magacaabo ama kii hore ha soo cesho ama qof kale ha u magacaabo…..”

Waxaa is weydiin mudan sida la isu waafajinaayo erayada 50 ilbiriqsi dhexdood ka soo baxay Madaxweynaha Puntland ee ah in uu yiraahdo maamulkii hore hala daayo, iyo doorashada Baarlamaanka kadib Madaxweynuhu ha soo magacaabo Raysalwasaare?.

Madaxwewyne Shiikh Shariif waxa uu ka laabtey go’aankii khilaafsanaa dastuurka, Raysalwasaare Cumar Cabdirashiid isma casilin, waxaana uu sheegay in aanu dhib u arag in uu weydiisto kalsooni baarlamaanka, laakiin hadalka danbe ee Dr.Faroole ayaa ah mid la mid ah go’aankii hore ee Madaxweynuhu ka laabtey kaas oo ah mid khilaafsan dastuurka, waxaana dad badan si weydiinayaan in Dr.Faroole ka hadlo xilligan Magacaabista Raysalwasaare cusub xili Raysalwasaaraha xilka haya aanu wax kalsooni ah ka waayin Baarlamaanka.

Wararka labadii maalmood ee u danbeysey ka soo baxaayey magaalada Muqdisho ayaa sheegaya in Shiikh Shariif uu wado olole uu doonaayo in uu Raysalwasaaraha ugu magacaabo nin ka soo jeeda deegaanada Somaliland, lama oga in arintan ay ka wada hadleen Madaxweynaha Federaalka Shiikh Shariif iyo Madaxweynaha Puntland Dr.Faroole?, Inkasta oo Puntland mawqif cad aysan arintan ka istaagin ayaa la isweydiinayaa mowfika Puntland ma waraysigii Dr.Faroole ee BBC ayuu ku cadyahay?

I.Haji Said
Horseed Media

Facebook Commnets

Horseed Media is using Facebook comments on stories. To post a comment, log into Facebook and then add your comment. We ask you to avoid personal attacks, and please keep your comments relevant and respectful.