Fahamka Heshiiska Nukliyeerka ee u dhexeeya Sacuudiga iyo Mareykanka

Heshiiskan dhaqaale iyo amni oo cusub ayaa xoojinaya xiriirka Washington iyo Riyadh, balse wuxuu sare u qaadayaa walaaca ku saabsan faafitaanka hubka nukliyeerka ee gobolka.

24 July, 2026

Waxaa qoray: Horseed Media Editorial Team

RIYADH/WASHINGTON – Dowladda Mareykanka iyo Boqortooyada Sacuudiga ayaa kala saxiixday heshiis taariikhi ah oo ku saabsan iskaashiga tamarta nukliyeerka, tallaabo lagu tilmaamay mid dib u qaabeyn karta istaraatiijiyadda amniga iyo siyaasadda Bariga Dhexe. Inkasta oo Washington ay heshiiska u aragto fursad dhaqaale iyo mid lagu sii adkeynayo isbahaysigeeda Riyadh, khubarada ka faallooda ka hortagga faafitaanka hubka nukliyeerka waxay ka digayaan in heshiisku jebin karo heerarka adag ee Mareykanku muddo tobannaan sano ah ku ilaalinayay teknoolojiyadda nukliyeerka.

Heshiiskan cusub ayaa yimid xilli gobolka uu wajahayo xiisado isa soo taraya oo la xiriira barnaamijka nukliyeerka Iran, loollanka awoodaha gobolka, iyo isbeddelka siyaasadda dibadda ee maamulka Madaxweyne Donald Trump.

Wadahadallo soo jiitamayay sannado badan

Rabitaanka Sacuudiga ee horumarinta tamarta nukliyeerka ma ahan arrin cusub. Riyadh waxay muddo ka badan toban sano muujinaysay inay doonayso inay dhisto warshado nukliyeer ah si ay u kala duwnaato ilaha tamarta, una yareyso ku tiirsanaanta saliidda, taas oo qayb ka ah qorshaha dhaqaale ee Vision 2030.

Wadahadallada ku saabsan iskaashigan waxay bilowdeen xilligii ugu horreeyay ee Madaxweyne Trump, waxayna sii socdeen intii uu xilka hayay Madaxweyne Joe Biden. Maamulka Biden wuxuu isku dayay inuu heshiiska nukliyeerka ku xiro dadaallada lagu doonayay in Sacuudigu caadiyeeyo xiriirka uu la leeyahay Israa’iil.

Si kastaba ha ahaatee, maamulka Trump ayaa qaaday jiho ka duwan, isagoo kala saaray labada arrimood. Taasi waxay ka dhigan tahay in heshiiska nukliyeerka la hirgelin karo iyada oo aan Sacuudigu aqoonsan Israa’iil, arrin ay madaxda Riyadh si cad u sheegeen inaanay suuragal noqon doonin mustaqbalka dhow, gaar ahaan iyadoo dagaalka Gaza uu sii socdo.

Go’aankan ayaa muujinaya isbeddel weyn oo ku yimid istaraatiijiyadda Washington ee Bariga Dhexe, halkaas oo dano dhaqaale iyo amni loo kala hormariyay arrimaha diblomaasiyadda gobolka.

Ganacsi weyn oo Mareykanku faa’iido ka helayo

Mid ka mid ah faa’iidooyinka ugu waaweyn ee Mareykanku ka filayo heshiiskan waa dhinaca dhaqaalaha.

Qodobada heshiiska ayaa dhigaya in Sacuudigu isticmaalo teknoolojiyadda nukliyeerka ee Mareykanka, taas oo albaab u furaysa shirkadaha Mareykanka inay helaan qandaraasyo malaayiin ama balaayiin doolar ah oo la xiriira dhismaha warshadaha nukliyeerka, qalabka farsamada, tababarka shaqaalaha iyo adeegyada farsamo.

Marka laga soo tago faa’iidada dhaqaale, heshiisku wuxuu xoojinayaa xiriirka istaraatiijiyadeed ee labada dal, xilli Mareykanku doonayo inuu sii ilaaliyo saameyntiisa gobolka iyadoo Shiinaha iyo Ruushku ay si isa soo taraysa u kordhinayaan xiriirkooda Bariga Dhexe.

Falal badan oo diblomaasiyadeed sanadihii u dambeeyay ayaa muujiyay in Riyadh ay ballaarinayso iskaashigeeda caalamiga ah, taas oo Washington ku dhalisay inay sii adkayso xiriirka ay la leedahay boqortooyada.

Muxuu kaga duwan yahay Heshiiskii 2009?

Qodobka ugu muranka badan wuxuu yahay in heshiiskan uusan lahayn qaar ka mid ah xayiraadihii lagu soo rogay Imaaraadka Carabta markii uu heshiis la galay Mareykanka sanadkii 2009.

Heshiiskii Imaaraadka waxaa ku jiray laba shuruudood oo muhiim ahaa:

  • In Hay’adda Caalamiga ah ee Tamarta Atomiga (IAEA) loo oggolaado kormeer ballaaran oo degdeg ah dhammaan xarumaha nukliyeerka.
  • In Imaaraadku ka tanaasulo kobcinta uranium-ka iyo dib-u-warshadaynta plutonium-ka, si looga hortago suurtagalnimada in shidaalka nukliyeerka loo leexiyo samaynta hub.

Sacuudigu ma aqbalin labadan shuruudood.

Heshiiska cusub wuxuu kaliya dhigaya in labada dhinac ay daraasad ku sameyn doonaan in kobcinta uranium-ku dhaqaale ahaan faa’iido u leedahay Sacuudiga iyo in kale.

Haddii Sacuudigu mustaqbalka awoodo inuu kobciyo uranium gudaha dalkiisa, waxaa si weyn u yaraada masaafada farsamo ee u dhaxaysa barnaamij rayid ah iyo awood lagu soo saaro hub nukliyeer.

Inkastoo dowladaha ku lugta leh ay ku adkeysanayaan in ujeeddadu tahay tamar rayid ah oo keliya, khubarada ka hortagga faafitaanka hubka nukliyeerka waxay sheegayaan in awood kasta oo lagu kobcin karo uranium ay mar walba leedahay khatar istaraatiiji ah.

Saameynta ay ku yeelan karto Iran iyo gobolka

Heshiiskan wuxuu sidoo kale saameyn toos ah ku yeelan karaa xiriirka Mareykanka iyo Iran.

Washington waxay muddo dheer Tehran ku cadaadinaysay inay joojiso kobcinta uranium-ka, iyadoo cunaqabateyn, cadaadis diblomaasiyadeed iyo xitaa tallaabooyin militari u adeegsatay sidii loo xaddidi lahaa barnaamijkeeda nukliyeerka.

Hadda, haddii Sacuudiga loo oggolaado dabacsanaan ka badan tan Iran, Tehran waxay heli kartaa dood siyaasadeed oo ah in Mareykanku adeegsanayo laba miisaan oo kala duwan.

Saraakiisha Iran ayaa muddo dheer ku doodayay in cadaadiska lagu hayo dalkooda uu yahay mid siyaasadaysan, halka dalalka xulafada la ah Mareykanka loo oggolaanayo dabacsanaan dheeraad ah.

Khubarada siyaasadda gobolka waxay aaminsan yihiin in tani ay sii adkeyn karto wadahadallada mustaqbalka ee ku saabsan barnaamijka nukliyeerka Iran.

Faafitaanka hubka nukliyeerka

Dhaxal-sugaha Sacuudiga, Amiir Maxamed bin Salmaan, wuxuu hore u sheegay in haddii Iran hesho hub nukliyeer ah, Sacuudiguna uu qaadi doono tallaabooyin la mid ah.

Inkasta oo Riyadh ay marar badan sheegtay in ujeeddadeedu tahay tamar rayid ah, hadalkaas ayaa sii xoojiyay walaaca caalamiga ah.

Waxaa jira cabsi kale oo ah in haddii Sacuudigu helo heshiis ka dabacsan kii Imaaraadka, dalalka kale ee gobolka ay dalban doonaan shuruudo la mid ah.

Taasi waxay kordhin kartaa khatarta in Bariga Dhexe uu noqdo gobol ay dalal badan yeeshaan awood farsamo oo u dhow samaynta hub nukliyeer.

Qaar ka mid ah khubarada Mareykanka waxay ku tilmaamayaan xaaladda hadda jirta mid dunidu ku dhowdahay “nuclear breakout” xilli ay sii badan karaan waddamada doonaya inay yeeshaan hub nukliyeer.

Inkasta oo dunidu maanta leedahay sagaal dal oo rasmi ahaan haysta hub nukliyeer, falanqeeyayaal badan ayaa ka digaya in isbeddellada siyaasadeed, tartanka awoodaha waaweyn iyo hoos u dhaca kalsoonida isbahaysiyada amniga ay dardar gelin karaan tartan cusub oo nukliyeer, gaar ahaan Bariga Dhexe.

Heshiiska cusub ee Mareykanka iyo Sacuudiga ayaa sidaas darteed noqon kara mid dib u qaabeeya siyaasadda nukliyeerka gobolka sanadaha soo socda, isagoo isku mar xoojinaya iskaashiga Washington iyo Riyadh, isla markaana sare u qaadaya walaaca ku saabsan faafitaanka hubka ugu halista badan ee dunida.

Ilaha: Wasaaradda Tamarta ee Mareykanka, CNN, The Wall Street Journal, The Washington Post, Al Jazeera, Xarunta Cilmi-baarista ee Congress-ka (CRS), iyo Atlantic Council. 

/hm