Addis Ababa — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Sabtidii la kulmay Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed intii uu ku guda jiray booqasho shaqo oo hal maalin ah oo uu ku tagay caasimadda Itoobiya, Addis Ababa.
Sida ay sheegeen mas’uuliyiintu, labada hoggaamiye waxay yeesheen wadahadallo diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka labada dal ee Soomaaliya iyo Itoobiya, iyadoo si gaar ah diiradda loo saaray iskaashiga amniga, ka-qaybgalka siyaasadda, iyo arrimaha gobolka.
Madaxweyne Maxamuud iyo Ra’iisul Wasaare Abiy labaduba waxay hoosta ka xariiqeen muhiimadda ay leedahay in la ilaaliyo wadahadalka iyo iskaashiga ku salaysan ixtiraamka labada dhinac, deris wanaagga, iyo danaha wadaagga ah, iyagoo carabka ku adkeeyay in iskaashiga noocaas ahi uu muhiim u yahay xaqiijinta xasilloonida Geeska Afrika.
Xiriirka labada dal ayaa xumaa tan iyo 2024, ka dib Heshiis Isfaham ah (MoU) oo ay kala saxiixdeen dowladda Itoobiya iyo Somaliland. Heshiiska waxaa saxiixay Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed iyo Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi.
Sida ku cad Heshiiska, Somaliland waxay ogolaatay inay ka kiraysato dhul 20-km (12.4-mayl) oo xeebteeda ah Itoobiya si loogu dhiso saldhig ciidan. Taa beddelkeeda, Itoobiya noqon doonto dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada madaxbannaanida Somaliland.
Dowladda Soomaaliya ayaa si xooggan uga soo horjeesatay heshiiska, iyadoo ku doodaysa inuu jebinayo madaxbannaanida Soomaaliya iyo midnimada dhuleed, maadaama Somaliland caalamka u aqoonsan yahay qayb kamid ah Soomaaliya.
Horraantii sanadkan, Turkiga ayaa dhexdhexaadiyay wadahadallo dhex maray Soomaaliya iyo Itoobiya oo ujeedadoodu ahayd in lagu xalliyo khilaafka. Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdoğan ayaa ku dhawaaqay in labada dhinac ay gaareen waxa uu ku tilmaamay “heshiis taariikhi ah,” isagoo sheegay inuu yareyn doono xiisadaha isla markaana siin doono Itoobiya oo aan bad lahayn marin u helidda badda.
Kulanka ka dhacay Addis Ababa wuxuu muujinayaa sii socoshada iskaashiga diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Itoobiya iyadoo ay socdaan dadaallada lagu hagaajinayo xiriirka iyo wax ka qabashada caqabadaha gobolka.
