Mareykanka ayaa si rasmi ah uga baxay Hay’adda Caafimaadka Adduunka (WHO), sannad kadib markii Madaxweyne Donald Trump uu ku dhawaaqay inuu soo afjarayo taageeradii iyo xubinnimadii Mareykanka ee 78-sano jirsatay ee hay’adda.
Trump ayaa sannad ka hor ku wargeliyay hay’adda caafimaadka ee Qaramada Midoobay markii uu saxiixay amar fulineed maalintii ugu horreysay ee xafiiskiisa sannadkii 2025. Tan waxaa ku xigtay muddo hal sano ah oo sugitaan ah ka hor inta aan la soo gabagabeyn ka bixitaanka.
“Maanta, Mareykanka wuxuu ka baxay Hay’adda Caafimaadka Adduunka (WHO), isagoo iska xoreeyay xayiraadaha,” ayaa lagu yiri qoraal wadajir ah oo ka soo baxay Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Mareykanka Marco Rubio iyo Xoghayaha Caafimaadka Robert F. Kennedy Jr., oo la daabacay Khamiistii shalay.
Madaxweynaha Mareykanka wuxuu soo hadal qaaday in hay’addu ay “si khaldan u maareysay masiibada COVID-19” iyo “dhibaatooyinka kale ee caafimaad ee adduunka” ay kamid yihiin sababaha ay uga baxayaan hay’adda. Waxa uu sidoo kale sheegay in xubinnimada Mareykanka ee hay’addu ay ku khasbeysay dalkooda bixinta “lacag iyo dhaqaale baddan.”
Muran ka dhashay khidmadaha Mareykanka lagu leeyahay
Hay’adda waxay ku leedahay Mareykanka in ka badan $130 milyan oo khidmad ah, sida laga soo xigtay WHO, laakiin waxaa jira khilaaf ka taagan lacagtan.
Dowladaha xubnaha ka ah ayaa sidoo kale lagu wadaa inay ka wada hadlaan bixitaanka Mareykanka iyo sida loo maareyn doono guddiga fulinta ee WHO bisha Febraayo, sida uu sheegay afhayeen u hadlay WHO.
Sannadkii la soo dhaafay, khubaro badan oo caafimaad oo caalami ah ayaa ku boorriyay dib u eegis nidaamka WHO iyo waliba Agaasimaha Guud ee WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus oo kasoo jeeda Itoobiya.
“Waxaan rajeynayaa in Mareykanka uu dib uga fiirsado oo uu dib ugu laabto WHO,” Tedros ayaa ku yiri shir jaraa’id oo uu qabtay horraantii bishaan. “Ka bixitaanka WHO waa khasaare Mareykanka, waana ‌khasaaro soo gaaraya adduunka intiisa kale.”
Sannadkii hore, khubaradu waxay ka digeen in ka bixitaanka Mareykanka ay u badan tahay inay si xun u saameyn doonto awoodaha Mareykanka iyo WHO labadaba si wax looga qabto faafitaanka cudurrada iyo khataraha caafimaadka adduunka.
Mareykanku wuxuu ahaa maalgeliyaha ugu weyn ee Hay’adda caafimaadka, wuxuuna kaalin weyn ku lahaa isku dubbarido diyaargarowga marka ay timaado cudurrada faafa sida pox, Ebola iyo polio.
Sidoo kale Hay’adu waxay siisaa taageero farsamo waddamada saboolka ah, waxay ka caawiyaan qaybinta tallaallada, waxayna dejisaa tilmaamo loogu talagalay boqolaal xaaladood oo caafimaad, oo ay ku jiraan caafimaadka dhimirka iyo kansarka.
