Uganda ayaa bilowday inay ciidamadeeda kala baxdo Soomaaliya kaddib ku dhawaad labaatan sano oo ay ciidamada Uganda ka hawlgaleen dalka, sida uu sheegay taliyaha ciidamada Uganda.

Tallaabadan ayaa loo arkaa bilowga wareejinta mas’uuliyadda amniga oo si tartiib-tartiib ah loogu wareejinayo ciidamada Soomaaliya.
Jeneraal Muhoozi Kainerugaba, Taliyaha Ciidamada Difaaca Uganda, ayaa Khamiistii sheegay in ciidamada Uganda ay bilaabeen inay Soomaaliya ka baxaan.
“Sidii aan ballanqaadnay, waxaan bilownay inaan ciidamada UPDF kala baxno Soomaaliya. Kaddib 20 sano oo dhiig badan iyo naf-hurnimo ah, waxaan amniga ku wareejinaynaa walaalaheen Soomaaliyeed,” ayuu ku qoray barta X.
Mas’uuliyiinta Uganda weli ma aysan sheegin tirada ciidamada la saarayo, saldhigyada ugu horreeya ee lagu wareejin doono ciidamada Soomaaliya ama waqtiga la filayo in hawsha ka bixitaanku soo dhammaato.
Uganda ayaa ah dalka ugu badan ee ciidamo ku biiriya Howlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya (AUSSOM).

Midowga Afrika ayaa Uganda u oggolaaday inay howlgalka ku biiriso ilaa 4,500 askari. AUSSOM ayaa billowgii 2025 beddelay Howlgalka Ku-meelgaarka ah ee Midowga Afrika ee Soomaaliya (ATMIS).
AUSSOM ayaa taageera ciidamada Soomaaliya ee howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab, ilaalinta dadka rayidka ah iyo kaabayaasha muhiimka ah, iyo sidoo kale wareejinta mas’uuliyadda amniga oo si tartiib ah loogu wareejinayo hay’adaha amniga Soomaaliya.
Sida ku cad qorshaha kala-guurka ee hadda jira, howlgalka ayaa la filayaa inuu si heerar ah u yareeyo joogitaankiisa Soomaaliya, iyadoo bixitaan kama dambeys ah loo qorsheeyay Diseembar 2029, haddii xaaladda amni ay saamaxdo.
Joogitaan ciidan oo muddo dheer socday
Uganda ayaa markii ugu horreysay ciidamo u dirtay Soomaaliya bishii Maarso 2007, iyadoo ahayd ciidamadii ugu horreeyay ee qayb ka noqda Howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AMISOM).
Tan iyo xilligaas, ciidamada Uganda waxay ka qayb qaateen qaar ka mid ah howlgalladii ugu waaweynaa ee ka dhanka ahaa Al-Shabaab, iyagoo ka hawlgalay Muqdisho iyo qaybo badan oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose.
Joogitaanka ciidamada Uganda ayaa lahaa kharash naf iyo maalba leh. Ciidamada Uganda waxaa soo gaaray khasaare badan oo ka dhashay weerarro ay Al-Shabaab ku qaadday, oo ay ku jiraan weerarro waaweyn oo lagu qaaday saldhigyada ciidamada Midowga Afrika.
Ku dhawaaqistan ayaa ku soo beegmaysa xilli AUSSOM ay wajahdo caqabado dhaqaale oo joogto ah.

Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee Midowga Afrika ayaa dhowr jeer ka digay in dhaqaale la’aanta iyo maalgelinta aan la saadaalin karin ay halis ku yihiin awoodda howlgalka ee uu si hufan ugu shaqeyn karo. Golaha ayaa sidoo kale ku baaqay in beesha caalamku kordhiso taageerada ay siiso howlgalka.
Midowga Afrika wuxuu sidoo kale carrabka ku adkeeyay in go’aannada ku saabsan mustaqbalka howlgalka iyo ka bixitaanka ciidamada lagu saleeyo xaaladda amni ee dhulka ka jirta, isla markaana lala kaashado dowladda Soomaaliya, si looga fogaado meel bannaan oo amni.
Uganda ayaa weli ah qayb muhiim ah oo ka mid ah qorshayaasha amni ee Soomaaliya. Horaantii sanadkan, Midowga Afrika ayaa Kampala ku ammaanay inay Soomaaliya u dirtay ciidamo dheeraad ah, iyadoo loo marayo heshiis laba geesood ah, si ku-meelgaar ah looga jawaabo xaaladda amni ee sii xumaanaysay.
Marxaladda xigta oo aan weli caddayn
Al-Shabaab, oo ah koox hubeysan oo xiriir la leh shabakadda Al-Qaacida, ayaa weli ka hawlgasha Soomaaliya, waxayna gacanta ku haysaa qaybo ka mid ah dhulka miyiga ah ee koonfurta iyo bartamaha dalka, inkastoo ku dhawaad labaatan sano ay socdeen howlgallo militari oo ay wadeen ciidamada Soomaaliya iyo xulafadooda caalamiga ah.
Ku dhawaaqista Jeneraal Kainerugaba waxay muujinaysaa isbeddel weyn oo ku yimid doorkii milatari ee muddada dheer ay Uganda ku lahayd Soomaaliya.
Si kastaba ha ahaatee, weli ma cadda in tallaabadani ay ka dhigan tahay in Uganda gebi ahaanba ciidamadeeda kala baxayso Soomaaliya, ama ay tahay bilowga dhimista ciidamada oo si heerar ah loo fulinayo, iyadoo lala kaashanayo AUSSOM iyo dowladda Soomaaliya.
Codsigii Madaxweyne Xasan Shiikh
Madaxweynaha wakhtigiisa dhamaaday ee Federaalka Xasan Shiikh Maxamuud oo toddobaadkii hore booqaso hal maalin ah ku tagay dalka Ugandha, ayaa la sheegay inuu ka codsaday hogaanka dalkaasi in dib loo dhigo ka bixitaanka ciidamada Ugandha, gaar ahaan xarumaha muhiimka ah ee caasimadda Muqdisho.

Dowlada Ugandha oo cadaadis dhaqaale heysto ayaa walaac ka muujisay joojintii dhaqaalihii Beesha Caalamka ku bixin jireen hawlgalada Soomaaliya, iyadoo dowlada Federaalka aysan soo gudbin qorshe lagu mideysan yahay ee dhanka amniga lagula wareegayo gaar ahaan forimaha muhiimka ah oo ciidamada Ugandha ka baxayaan ee gobalka Shabeeladda Hoose oo muhiim u ah amniga Muqdisho.
Dowlada Federaalka ayaa la sheegay inay wado qorshe heshiis dhexmara labada dowladood ah oo ay kusii hawlgalaan ciidamada Ugandha ee hada illaaliya Madaarka Muqdisho iyo xarumaha muhiimka ah.




